Nr 25
(wrzesień 2014)

Alimenty dla wnuka od dziadków

Zgodnie z przepisem art. 123 k.r.o. "Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami".

Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Z przepisu art. 123 k.r.o. wynika, iż w każdej sprawie sąd będzie badał czy żyją rodzice dziecka, czy są w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi alimentacyjnemu względem dziecka. Pozytywna odpowiedź uniemożliwi uwzględnieniu powództwa o alimenty wobec zobowiązanego w dalszej kolejności np. wobec dziadków.

Jeżeli jedno z rodziców nie żyje, nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi alimentacyjnemu lub gdy uzyskanie od niej środków alimentacyjnych dla dziecka jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami można pozwać dziadków dziecka o świadczenie alimentacyjne. Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.

Z niemożliwością uzyskania świadczenia od osoby zobowiązanej bliżej mamy do czynienia np. kiedy nie jest znane miejsce jej pobytu.

Obowiązek alimentacyjny dziadków jest obowiązkiem subsydiarnym. Powstaje on wówczas, gdy żadne z rodziców nie jest w stanie wypełniać swojego obowiązku utrzymania dziecka. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16.03.1967r., (sygn. II CR 88/67) czytamy, iż "jeżeli ojciec nie jest w stanie wypełnić swego obowiązku (...) obowiązek ten przechodzi przede wszystkim na drugiego rodzica, w danym wypadku na matkę dziecka. Gdyby zaś nie mogła ona tego obowiązku w całości lub części wykonać, zobowiązani będą w tej samej kolejności dziadkowie obu linii, tj. linii ojczystej i macierzystej, przy czym ponieważ zobowiązanie ich nie jest solidarne, każdy z nich byłby zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych tylko w części odpowiadającej jego możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129 § 2 k.r.o.)".

Następna strona





Nr 25
(wrzesień 2014)

Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22.04.1974r., (sygn. III CRN 66/74) gdzie wskazał, iż możliwość zasądzenia alimentów od dziadków będzie wtenczas, gdy oboje rodziców nie są w stanie spełniać tego obowiązku. Sąd podkreślił, iż "Jeśli jedno z rodziców jest całkowicie niezdolne do wykonywania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego - obowiązek ponoszenia w całości ciężarów związanych z utrzymaniem i wychowaniem wspólnych dzieci - spoczywa w zasadzie na pozostałym rodzicu (por. orz. SN z 24.V.1966 r. III Cr 89/66). Dopiero gdyby zostało ustalone, że drugi z rodziców - mimo odpowiedniej staranności i wykorzystania wszystkich możliwości zarobkowych - nie jest w stanie w całości lub części sprostać swoim obowiązkom względem dziecka i z tego powodu dzieci mogłyby znaleźć się w niedostatku - w grę wchodziłby subsydiarny obowiązek dalszych krewnych, a w szczególności dziadków (art. 128 i 129 k.r.o.)."

Zakres obowiązku alimentacyjnego dziadków

O zakresie obowiązku alimentacyjnego osób zobowiązanych w dalszej kolejności, wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20.01.2000r., (sygn. I CKN 1187/99) w którym wskazał, iż osoby te mają obowiązek świadczyć w granicach potrzeb nie zaspokojonych przez zobowiązanych w pierwszej kolejności. Pamiętać przy tym należy, iż osoba zobowiązana będzie do takich świadczeń, na jakie pozwalają jej możliwości majątkowe przy uwzględnieniu jej usprawiedliwionych potrzeb (wyrok SN z dnia 08.10.1976r., III CRN 205/76).

Pobieranie świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie wyklucza możliwości dochodzenia alimentów uzupełniających od dziadków, jeżeli usprawiedliwione potrzeby małoletniego nie są w całości zaspokojone (tu: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 06.03.1980r., sygn. IV CR 129/80).

Regres w stosunku do rodziców

Dziadkowie, którzy płacili świadczenia alimentacyjne mogą żądać zwrotu tych świadczeń od osoby (rodzica), który powinien te świadczenia spełniać. Roszczenia przedawniają się z upływem 3 lat.


Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl