Nr 12
(sierpień 2013)

Brak wezwania do zapłaty a koszty sądowe

Zasadą jest, iż strona przegrywająca sprawę zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu), co wynika wprost z przepisu art. 98 k.p.c. Wierzyciele niejednokrotnie kierując się powyższą zasadą zapominają o konieczności wysłania wezwania do zapłaty, a potem w sądzie dłużnik uznając roszczenie żąda zasądzenia kosztów procesowych i ostatecznie je uzyskuje.

Zwrot kosztów będzie należał się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu (art. 101 k.p.c.). Obie przesłanki muszą wystąpić razem, aby pozwany dłużnik uzyskał zasądzenie kosztów procesowych.

Zgodnie z poglądem prezentowanym w doktrynie i orzecznictwie, pozwany nie daje powodu do wytoczenia powództwa, jeżeli jego stosunek wobec roszczenia powoda, oceniony zgodnie z doświadczeniem życiowym, usprawiedliwia wniosek, że powód uzyskałby zaspokojenie swojego roszczenia bez konieczności wytoczenia powództwa przed sądem. Uznanie żądania pozwu musi nastąpić w sposób wyraźny i niebudzący wątpliwości przy pierwszej czynności procesowej, którą zwykle jest odpowiedź na pozew (a w jego braku ustne oświadczenie pozwanego złożone na pierwszym posiedzeniu sądowym).

Fakt uznania powództwa przez pozwanego nie oznacza konieczności natychmiastowego spłacenia roszczenia objętego pozwem na rzecz powoda. W doktrynie prezentowany jest pogląd, iż przepis art. 101 k.p.c. nie nakłada na stronę pozwaną takiego obowiązku, wystarczy uznanie żądania powództwa bez konieczności jednoczesnego spełnienia lub zaofiarowania żądanego świadczenia (choć odmienne stanowiska prezentował Sąd Najwyższy w latach 60 i 70 ubiegłego wieku).

Artykuł 101 k.p.c. ma również zastosowanie do sytuacji, gdy przy pierwszej czynności procesowej pozwany uznał powództwo w części, jeżeli wyłącznie ta część została następnie zasądzona orzeczeniem sądu.

Aby pozwany, reprezentowany przez radcę prawnego, adwokata lub rzecznika patentowego, mógł otrzymać koszty procesowe w sytuacji o której mowa w przepisie art. 101 k.p.c., musi złożyć wniosek o zasądzenie kosztów procesowych, Jeżeli działa sam, wówczas o kosztach sąd orzeka z urzędu (art. 109 k.p.c.).

Następna strona





Nr 12
(sierpień 2013)

Kiedy przepis art. 101 k.p.c nie ma zastosowania

  • co do zasady nie ma zastosowania w tych wypadkach, gdy osiągnięcie skutku prawnego nie może nastąpić w inny sposób niż tylko przez wytoczenie powództwa, choćby zamiary stron były całkowicie zgodne (zob. orzeczenie SN z dnia 20 maja 1957 r., 2 CR 104/57, OSPiKA 1958, z. 9, poz. 225; postanowienie SN z dnia 15 grudnia 1965 r., II CZ 110/65, OSP 1966, z. 7, poz. 177; postanowienie SN z dnia 15 lipca 1974 r., I CZ 99/74, LEX nr 7555; postanowienie SN z dnia 27 kwietnia 1977 r., II CZ 36/77, OSNC 1978, nr 1, poz. 14; odstępstwo w sprawach o rozwód i separację - orzeczenie SN z dnia 21 maja 1956 r., 4 CR 974/55, OSPiKA 1958, z. 2, poz. 32, z glosą K. Lipińskiego),
  • w postępowaniu nakazowym i upominawczym w ramach trybu procesowego,
  • w postępowaniu nieprocesowym ze względu na jego zakres.
Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl