Nr 30
(luty 2015)

Dodatkowe zastrzeżenia umowne w fakturach

W transakcjach handlowych między przedsiębiorcami najczęściej jedynym dokumentem potwierdzającym zawarcie umowy jest faktura VAT. Z tego powodu nieraz występują w niej dodatkowe zastrzeżenia umowne jak np. zastrzeżenie odsetek maksymalnych na wypadek opóźnienia, wezwanie do zapłaty, zastrzeżenie własności towaru. Aby powyższe dodatkowe zastrzeżenia wiązały drugą stronę, powinny być przez nią przyjęte i tu wystarczy podpisanie jej przez odbiorcę. Tak jak w przypadku zwykłej faktury wystarczy jej odebranie przez upoważnionego pracownika, tak w przypadku, gdy faktura zawiera dodatkowe zastrzeżenia moim zdaniem powinna być podpisana przez osobę posiadającą umocowanie do zawierania umów. Może to być np. przedsiębiorca będący stroną umowy, prezes zarządu spółki działający w granicach reprezentacji i umocowania itd. Czasami samo zapłacenie za fakturę bez korekt i zastrzeżeń może być traktowane, jako akceptacja tych dodatkowych zastrzeżeń w niej zawartych (na ten temat wypowiedział się również Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 14.10.2002r., sygn. akt I ACa 219/02).

W praktyce w postępowaniu sądowym opierającym się m.in. na fakturze VAT zdarzają się sytuacje, gdy powód składa wniosek, aby sąd zobowiązał pozwanego do przedłożenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów lub wyciągu z ksiąg rachunkowych, rejestry VAT.

Należy pamiętać, iż każde z poniżej omówionych zastrzeżeń, powinno być między stronami wcześniej ustalone, natomiast zapisy faktury potwierdzają te ustalenia.

Odsetki

W braku odmiennych postanowień, wierzycielowi należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie należności. Umowa stron może to jednak modyfikować. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 359§2 (1) k.c., "Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne)". Ustalenia stron w przedmiocie wysokości odsetek mogą być odzwierciedlone na fakturze odpowiednio sformułowanym zapisem.

Następna strona





Nr 30
(luty 2015)

Termin płatności i wezwanie do zapłaty

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa stanowisko, iż "doręczenie dłużnikowi dokumentu rozliczeniowego (faktury) jest wezwaniem go do spełnienia świadczenia pieniężnego wówczas, gdy zawarto w nim stosowną wzmiankę co do sposobu i czasu zapłaty" (Uchwała Sn z dnia 19.05.1992, III CZP 56/92). Podobne stanowisko zawarte w wyroku SN z dnia 16.09.2004r. (IV CK 659/03), gdzie dodatkowo Sąd wskazał, iż"Wezwania doręczone skarżącemu w postaci faktur wskazujących datę zapłaty spełniają przeto wymogi z art. 455k.c.".

Zastrzeżenia własności rzeczy sprzedanej (sprzedaż na próbę)

Dopuszczalne jest również zamieszczenie w treści faktury zastrzeżenia własności rzeczy sprzedanej. Na ten temat wypowiedział się Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 10.10.2003r. (II CK 119/02), "Zawarte w doręczonej kupującemu fakturze zastrzeżenie, że do chwili całkowitej zapłaty ceny towar pozostaje własnością sprzedawcy, spełnia warunki określone w art. 589 k.c.". Podobnie w wyroku z dnia 24.07.2008r. (IV CSK 87/2008).

Do sprzedaży z zastrzeżeniem własności rzeczy sprzedanej odnoszą się przepisy art. 589 - 592 k.c.

Art. 589. Jeżeli sprzedawca zastrzegł sobie własność sprzedanej rzeczy ruchomej aż do uiszczenia ceny, poczytuje się w razie wątpliwości, że przeniesienie własności rzeczy nastąpiło pod warunkiem zawieszającym.

Art. 590. § 1. Jeżeli rzecz zostaje kupującemu wydana, zastrzeżenie własności powinno być stwierdzone pismem. Jest ono skuteczne względem wierzycieli kupującego, jeżeli pismo ma datę pewną.

Art. 591. W razie zastrzeżenia prawa własności sprzedawca odbierając rzecz może żądać odpowiedniego wynagrodzenia za zużycie lub uszkodzenie rzeczy.

Następna strona





Nr 30
(luty 2015)

Art. 592. § 1. Sprzedaż na próbę albo z zastrzeżeniem zbadania rzeczy przez kupującego poczytuje się w razie wątpliwości za zawartą pod warunkiem zawieszającym, że kupujący uzna przedmiot sprzedaży za dobry. W braku oznaczenia w umowie terminu próby lub zbadania rzeczy sprzedawca może wyznaczyć kupującemu odpowiedni termin.

§ 2. Jeżeli kupujący rzecz odebrał i nie złożył oświadczenia przed upływem umówionego przez strony lub wyznaczonego przez sprzedawcę terminu, uważa się, że uznał przedmiot sprzedaży za dobry.

Gwarancja jakości

W uchwale z dnia 10.07.2008r. (sygn. III CZP 62/08, OSNC 2009/7-8/106, OSP 2010/12/126, Biul.SN 2008/7/5) Sąd Najwyższy wskazał, iż:

1. Zamieszczenie w fakturze VAT, wystawionej przez przyjmującego zamówienie, adnotacji, że jej podpisanie stanowi potwierdzenie właściwej jakości i kompletności zakupionego towaru oraz podstawę do realizacji uprawnień gwarancyjnych z tytułu zakupionych części i wykonanych usług, kształtuje między stronami umowy o dzieło stosunek gwarancji, do którego stosuje się przepisy art. 577 i nast. k.c.

2. Pojęcie straty w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. obejmuje także wymagalne zobowiązanie poszkodowanego wobec osoby trzeciej.


Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl