Nr 44
(kwiecień 2016)

Dziedziczenie w przypadku równoczesnej śmierci spadkodawcy i spadkobiercy

Niejednokrotnie zdarzają się sytuacje, gdy spadkodawca i spadkobierca umierają jednocześnie (ten sam dzień i godzina zgonu) w wyniku jakiegoś zdarzenia np. wybuchu gazu, wypadku samochodowym itd. Jak wówczas wygląda porządek dziedziczenia po Spadkodawcy?

Spadkobiercą może być osoba fizyczna, która żyje w chwili otwarcia spadku oraz osoba prawna, która istnieje w chwili otwarcia spadku, co wynika z art. 927 k.c. Chwila otwarcia spadku to moment śmierci spadkodawcy.

Dla jasnego wyjaśnienia naszego przykładu, spadkobierca będzie oznaczony w dalszej części jako „spadkobierca A”.

Dziedziczenie ustawowe

Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą (art. 926 §2 k.c.).

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, dziedziczenie ustawowe co do części spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał do tej części spadkobiercy albo gdy którakolwiek z kilku osób, które powołał do całości spadku, nie chce lub nie może być spadkobiercą (art. 926 §3 k.c.).

Odnosząc powyższe regulacje, do naszego przypadku równoczesnej śmierci spadkodawcy i spadkobiercy, przy dziedziczeniu ustawowym, ów spadkobierca A - będzie wyłączony z grona spadkobierców, albowiem nie dożył otwarcia spadku.

Kto wchodzi do kręgu spadkobierców po Spadkodawcy?

W pierwszej kolejności będzie to jego małżonek i jego dzieci, którzy będą dziedziczyć w częściach równych, jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadu. (art. 931 k.c.)

Następna strona





Nr 44
(kwiecień 2016)

Co się dzieje z udziałem Spadkobiercy A w takiej sytuacji? Skoro nie dożył otwarcia spadku, to udział który by mu przypadł po Spadkodawcy, przypada jego dzieciom w częściach równych. Wynika to z przepisu art. 931 §2 k.c., który stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

W braku zstępnych spadkodawcy, powołani do spadku z ustawy są jego małżonek i rodzice (art. 932 §1 k.c.). Natomiast w braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych (art. 932 §3 k.c.).

Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych (art. 932 §4 k.c.).

Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy (art. 932 §5 k.c.).

W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy (art. 933 §2 k.c.).

W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni w częściach równych (art. 934§1 k.c.).

Jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych spadkodawcy (art. 934 §2 k.c.).

W braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych (art. 934 k.c.).

W braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku (pasierbowie), co wynika z przepisu art. 9341 k.c.

W braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Jeżeli ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić albo ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy (art. 935 k.c.).

Następna strona





Nr 44
(kwiecień 2016)

Dziedziczenie testamentowe

Jeżeli spadkodawca pozostawił testament, w którym powołał w całości do spadku spadkobiercę A, testament nie posiada postanowień dotyczących podstawienia, to spadkobierca A nie może nabyć spadku bo w chwili otwarcia spadku nie żyje. W takim przypadku skoro nie może być on spadkobiercą to następuje dziedziczenie ustawowe.

Jeżeli jednak spadkodawca powołał kilku spadkobierców testamentowych, a jeden z nich nie chce lub nie może być spadkobiercą (w naszym przykładzie – spadkobierca A), przeznaczony dla niego udział, w braku odmiennej woli spadkodawcy, przypada pozostałym spadkobiercom testamentowym w stosunku do przypadających im udziałów (przyrost).


Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl