Nr 22
(czerwiec 2014)

Zasada informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracyjny

Zgodnie z treścią przepisu art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, gany administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek".

Przepis ten wskazuje na obowiązki organu administracyjnego względem stron i uczestników postępowania w zakresie udzielania informacji. Otóż, jeśli chodzi o strony, to organ administracji jest obowiązany udzielać pełnej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron w prowadzonym postępowaniu administracyjnym oraz udzielać wyjaśnień i wskazówek, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Natomiast, jeśli chodzi o osoby uczestniczące w postępowaniu, to organ administracyjny ma obowiązek udzielania wyjaśnień i wskazówek, aby Ci uczestnicy nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa.

Przepis ten bowiem określa niejako zakaz wykorzystywania przez organy administracyjne nieznajomości prawa przez obywateli.

W świetle powyższego podkreślić należy, iż organ administracyjny nie jest pełnomocnikiem strony ani uczestnika postępowania. Z tego powodu w orzecznictwie wskazuje się, aby zasady informowania określonej w art. 9 k.p.a. nie utożsamiać z udzielaniem stronom i uczestnikom postepowania pomocy prawnej lub udzielaniem porad dotyczących wyboru sposobu postępowania. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 27.08.1997r., III SA 66/96).

Z orzecznictwa wynika, iż obowiązek określony w art. 9 k.p.a. dotyczy m.in.: obowiązku zwrócenia się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska, przy czym żądanie to winno być zredagowane czytelnie i zrozumiale; wezwania strony do przedłożenia dowodów, które to wezwanie winno wskazywać okoliczność, której dowód dotyczy; udzielając informacji organ powinien podać również niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów; pouczenie strony o obowiązku informowania organu o zmianie adresu i skutkach niedopełnienia tego obowiązku itd.

Następna strona





Nr 22
(czerwiec 2014)

Podmioty prowadzące działalność gospodarczą traktowane są w orzecznictwie nieco surowiej. Przykładowo w wyroku NSA w Łodzi z dnia 10.11.1999r., I SA/Łd 1429/97 wskazano, iż "Art. 9 kpa nakłada na organ podatkowy obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków oraz udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Podatnik prowadzący na własny rachunek działalność gospodarczą nie jest tym przepisem zwolniony od dołożenia należytych starań, by zapoznać się z przepisami regulującymi ich uprawnienia i obowiązki wynikające z prowadzenia tej działalności". Dalej, w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1999r., (sygn. III RN 12/99) sąd ten wskazał, iż "Obowiązek należytego oraz wyczerpującego informowania stron przez organ administracyjny o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących wpływać na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 9 KPA) nie zwalnia przedsiębiorcy prowadzącego profesjonalną działalność gospodarczą (art. 1 i 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.) z obowiązku znajomości przepisów prawnych i dołożenia należytej staranności w zakresie jej prowadzenia".

Zastosowanie się przez stronę do błędnej informacji nie może powodować dla niej negatywnych konsekwencji. W takim tonie wypowiadały się sądy w takich orzeczeniach jak: wyrok NSA w Warszawie z dnia 16.12.1998r., sygn. III SA 1559/97, wyrok NSA w Szczecinie z dnia 20.05.1998r., sygn. SA/Sz 1476/97, wyrok NSA w Lublinie z dnia 23.05.1997r., sygn. SA/Lu 2249/95, wyrok NSA w Białymstoku z dnia 25.04.1996r., sygn. SA/Bk 375/95.


Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl