Nr 27
(listopad 2014)

Molestowanie seksualne w świetle przepisu art. 199 k.k.

Kodeks karny w przepisie art. 199 stanowi:

Art. 199. § 1. Kto, przez nadużycie stosunku zależności lub wykorzystanie krytycznego położenia, doprowadza inną osobę do obcowania płciowego lub do poddania się innej czynności seksualnej albo do wykonania takiej czynności, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Jeżeli czyn określony w § 1 został popełniony na szkodę małoletniego, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 3. Karze określonej w § 2 podlega, kto obcuje płciowo z małoletnim lub dopuszcza się wobec takiej osoby innej czynności seksualnej albo doprowadza ją do poddania się takim czynnościom albo do ich wykonania, nadużywając zaufania lub udzielając w zamian korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy.

Na ogół przyjmuje się, że przepis art. 199 k.k., dotyczy zachowań, które określane są jako: molestowanie seksualne. Nadużycie stosunku zależności lub wykorzystanie krytycznego położenia, o których mowa w art. 199§1 k.k., dotyczy najczęściej miejsca pracy, choć oczywiście zachowania te nie muszą się wiązać ze stosunkiem pracy, mogą na przykład wystąpić w relacji nauczyciel - uczeń, lekarz - pacjent, więzień - funkcjonariusz Służby Więziennej, itd. Zgodnie z treścią postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18.12.2008r., V KK 304/08, "Stosunek zależności to taki stosunek prawny lub faktyczny, który daje jednej osobie możliwość wywierania określonego wpływu bezpośredniego lub pośredniego na losy i położenie prawne, społeczne i ekonomiczne innej osoby". Stosunek zależności jest środkiem, za pomocą którego sprawca doprowadził ofiarę do obcowania płciowego lub do poddania innej czynności seksualnej czy wykonania takiej czynności.

Krytyczne położenie to trudna sytuacja życiowa ofiary, w której udzielenie pomocy przez sprawcę wyzwoli ją od negatywnych dla niej następstw, np. udzielenie pożyczki przez sprawcę mogłoby doprowadzić do uniknięcia wszczęcia wobec ofiary postępowania egzekucyjnego.

Do ustalenia bytu opisanego w art. 199§1 k.k. przestępstwa, istotne jest również ustalenie, iż doszło do przełamania woli ofiary.

Następna strona





Nr 27
(listopad 2014)

Przestępstwo na szkodę małoletnich

Przedmiotem ochrony przestępstw określonych w przepisie art. 199§2 i 3 k.k. jest wolność seksualna małoletnich (osób poniżej 18 roku życia). Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 02.06.2010r., sygn. V KK 369/09, "O doprowadzeniu, o którym mowa w art. 199 § 3 k.k., można mówić jedynie wtedy, gdy zachowanie sprawcy, odpowiadające znamionom określonym w tym przepisie (nadużycie zaufania lub udzielenie korzyści majątkowej lub osobistej, albo jej obietnicy), było wyłącznym powodem, dla którego małoletni powyżej 15 roku życia wyraził zgodę na obcowanie płciowe lub na poddanie się innej czynności seksualnej albo na wykonanie takiej czynności."

Przestępstwo określone w przepisie art. 199§3 k.k. może zostać popełnione nawet wówczas, gdy małoletni wyraża zgodę na podjęcie określonych w ww. przepisie czynności, a nawet, jeśli ich żąda.

Sankcje karne

Przestępstwo stypizowane w przepisie art. 199§1 k.k. zagrożone jest karą do 3 lat pozbawienia wolności. Sąd może przy tym warunkowo umorzyć postępowanie lub odstąpić od wymierzenia kary.

Przestępstwa stypizowane w przepisie art. 199§2 i 3 k.k., zagrożone są karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. Orzekając w takich sprawach karę, sąd może oprócz niej orzec środek karny np. obowiązek powstrzymywania od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, zakaz kontaktowania z określoną osobą, zakaz zbliżania do określonej osoby itd.

W przypadku skazania sprawcę na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, sąd może orzec także zakaz zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania określonej działalności czy zawodu związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi. W razie ponownego skazania, orzeczenie powyższych zakazów jest obligatoryjne.

Tak jak w przypadku innych przestępstw, tak w przypadku popełnienia przestępstwa czynu stypizowanego w przepisie art. 199 k.k. można również ustalić współsprawstwo osoby trzeciej, jeżeli swoim zamiarem obejmowała znamiona tego czynu (może nią być np. kolega przełożonego ofiary, syn sprawcy itd.).

Następna strona





Nr 27
(listopad 2014)

Wyłączenie karalności

Nie dojdzie do popełnienia przestępstwa opisanego w przepisie art. 199§1 i 2 k.k., jeżeli to propozycja obcowania płciowego, poddania innej czynności seksualnej czy wykonania takiej czynności, wyszła od osoby zależnej np. od pracownika (względem pracodawcy), od studenta (względem egzaminatora) itd. Nie będzie bowiem sytuacji wykorzystania stosunku zależności czy wykorzystania krytycznego położenia.


Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl