Nr 4
(grudzień 2012)

Nabycie prawa własności nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych na podstawie tzw. "ustawy uwłaszczeniowej"

Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych - tzw. "ustawa uwłaszczeniowa" miała na celu uregulowanie stanu prawnego nieruchomości rolnych, które bardzo często przekazywane były na podstawie ustnych lub pisemnych umów, bez zachowania wymaganej prawem formy aktu notarialnego.

Często mają miejsce sytuacje, gdy rolnik posiadający od wielu lat gospodarstwo rolne chce uregulować kwestię jego własności. Również spadkobiercy rolnika posiadającego od wielu lat gospodarstwo rolne, mogą borykać się z problemem, czy nieruchomości rolne wejdą w skład spadku po zmarłym rolniku, który nie figuruje w treści księgi wieczystej nieruchomości rolnej jako jej właściciel.

Zgodnie z art. 1 ust.1 ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych i znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy (czyli w dniu 4 listopada 1971 r.) w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy samego prawa własnością tych rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku.

Ponadto art. 1 ust.2 ustawy stanowi, iż rolnicy, którzy do dnia wejścia w życie ustawy posiadają nieruchomości jako samoistni posiadacze nieprzerwanie od lat pięciu, stają się z mocy samego prawa właścicielami tych nieruchomości, chociażby nie zachodziły warunki określone w ust. 1. Jeżeli jednak uzyskali posiadanie w złej wierze, nabycie własności następuje tylko wtedy, gdy posiadanie trwało co najmniej przez lat dziesięć.

Nabycie własności nieruchomości następuje bez względu na normy obszarowe, obowiązujące przy podziale gospodarstw rolnych, oraz bez względu na ograniczenia dotyczące podziału nieruchomości na terenie miast i osiedli.

Następna strona





Nr 4
(grudzień 2012)

We wskazanych powyżej sytuacjach nabycie własności następowało z mocy prawa. Potwierdzeniem nabycia nieruchomości przez posiadacza samoistnego były wydawane przez organy administracji państwowej decyzje: Akty własności ziemi, będące podstawą wpisów prawa własności nieruchomości w księgach wieczystych.

Dla osób zainteresowanych uregulowaniem własności gospodarstw rolnych w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, niezmiernie istotny jest fakt, iż wyżej wymieniona ustawa obecnie już nie obowiązuje, gdyż została uchylona ustawą z 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.

Jednak zgodnie z art. 4 ustawy "uchylającej" pozostaje w mocy nabyta na podstawie uchylonej ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych własność nieruchomości oraz związane z tym nabyciem skutki prawne, a co najważniejsze rozpoznawanie spraw o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego zostało przekazane sądom. Dlatego też, mimo iż ustawa "uwłaszczeniowa" już nie obowiązuje, wciąż stosuje się ją przy rozpatrywaniu stanów faktycznych, które istniały w chwili jej wejścia w życie.

Tak więc obecnie rozpoznawanie spraw o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości rolnej na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych odbywa się w drodze postępowania nieprocesowego, na wniosek osoby zainteresowanej. Sądem właściwym jest sąd rejonowy właściwy według miejsca położenia nieruchomości.

Prawomocne postanowienie sądu stwierdzające nabycie własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego, stanowi podstawę do ujawnienia stanu własności w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów i budynków.

Postępowanie sądowe wolne jest od opłat sądowych.


Autor artykułu:
Agnieszka Nowakowska-Długosz, radca prawny,
Kancelaria Radcy Prawnego, ul. Piastowska 1 lok. 34, Bielsko-Biała,
tel. 691 554 228, kontakt@kancelaria-nowakowska.pl