Nr 41
(styczeń 2016)

Nieodpłatna pomoc prawna

Pierwszego stycznia 2016 roku weszła w życie ustawa o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz.U. z 2015r poz. 1255).

Ustawa wprowadziła możliwość skorzystania przez osoby uprawnione z nieodpłatnej pomocy prawnej w wyznaczonych punktach przez adwokata, radcę prawnego (tudzież aplikanta radcowskiego lub adwokackiego) a także organizację pozarządową.

Organizację pozarządową wyłania się corocznie w otwartym konkursie ofert, o którym mowa w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003r o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2014r poz. 1118, z późn. zm.). Z kolei radców prawnych wskazują Okręgowe Izby Radców Prawnych a adwokatów Okręgowe Rady Adwokackie.

W punktach powierzonych organizacjom pozarządowym do udzielania pomocy prawnej, pomocy tej może udzielić m.in.:

  1. doradca podatkowy – w zakresie prawa podatkowego, w wyłączeniem spraw podatkowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej;
  2. osoba, która:
    1. ukończyła wyższe studia prawnicze i uzyskała tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczpospolitej Polskiej,
    2. posiada co najmniej trzyletnie doświadczenie w wykonywaniu wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej,
    3. korzysta z pełni praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych,
    4. nie była karana za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe.

Następna strona





Nr 41
(styczeń 2016)

Zakres udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej

Nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:

  1. poinformowanie osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym, o przysługujących jej uprawnieniach lub o spoczywających na niej obowiązkach lub
  2. wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego, lub
  3. udzielenie pomocy w sporządzeniu projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, lub
  4. sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Nieodpłatna pomoc prawna nie obejmuje spraw:

  1. podatkowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej;
  2. z zakresu prawa celnego, dewizowego i handlowego;
  3. związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z wyjątkiem przygotowania do rozpoczęcia tej działalności.

Osoby uprawnione do skorzystania z nieodpłatnej pomocy prawnej:

  1. której w okresie 12 miesięcy poprzedzających zwrócenie się o udzielenie nieodpłatnej pomocy prawnej zostało przyznane świadczenie z pomocy społecznej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm.2)) i wobec której w tym okresie nie wydano decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia lub
  2. która posiada ważną Kartę Dużej Rodziny, o której mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz.U. poz. 1863), lub

Następna strona





Nr 41
(styczeń 2016)
  1. która uzyskała zaświadczenie, o którym mowa w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2014 r. poz. 1206 oraz z 2015 r. poz. 693), lub
  2. która posiada ważną legitymację weterana albo legitymację weterana poszkodowanego, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz.U. Nr 205, poz. 1203), lub
  3. która nie ukończyła 26 lat, lub
  4. która ukończyła 65 lat, lub
  5. która w wyniku wystąpienia klęski żywiołowej, katastrofy naturalnej lub awarii technicznej znalazła się w sytuacji zagrożenia lub poniosła straty.

Osoby, o których mowa w punkcie 1 swoje uprawnienie do uzyskania pomocy prawnej wykazują przez przedłożenie oryginału albo odpisu decyzji o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej lub zaświadczenia o udzieleniu świadczenia, o którym mowa w art. 106 ust 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej. Osoba ta ponadto składa oświadczenie, że nie wydano wobec niej decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia.

Osoby, o których mowa w punkcie 2, swoje uprawnienia do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej wykazują przez przedłożenie ważnej Karty Dużej Rodziny, o której mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014r o Karcie Dużej Rodziny.

Osoby, o których mowa w punkcie 3, swoje uprawnienie do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej wykazują przez przedłożenie zaświadczenia, o którym mowa w ustawie z dnia 24 stycznia 1991r., o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Osoby, o których mowa w punkcie 4, swoje uprawnienia do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej wykazują przez przedłożenie ważnej legitymacji weterana albo legitymacji weterana poszkodowanego, o których mowa w ustawie z dnia 19 stycznia 2011r. o weteranach działań poza granicami państwa.

Osoby, o których mowa w punkcie 5 i 6, swoje uprawnienia do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej wykazują przez przedłożenie dokumentu stwierdzającego tożsamość.

Następna strona





Nr 41
(styczeń 2016)

Osoby, o których mowa w punkcie 7, swoje uprawnienia do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej, wykazują przez złożenie oświadczenia, że zachodzi co najmniej jedna z okoliczności wymienionych w tym przepisie.

Osobom wymienionym w punktach od 1 do 6, wymagającym niezwłocznego uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnej w przypadku sytuacji kryzysowej lub zdarzenia losowego, nieodpłatna pomoc prawna jest udzielana na podstawie pisemnego oświadczenia, że jest ona uprawniona do jej uzyskania na podstawie art. 4 ust 1 pkt 1-6 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej, a z uwagi na sytuację kryzysową lub zdarzenie losowe nie jest w stanie przedstawić dokumentów poświadczających te uprawnienia.

Składanie oświadczeń przez osobę uprawnioną jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nich klauzuli o następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Przed udzieleniem nieodpłatnej pomocy prawnej można zażądać w każdym przypadku od osoby uprawnionej okazania dokumentu stwierdzającego tożsamość.

Adwokat lub radca prawny może z ważnych powodów odmówić udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej, informując osobę uprawnioną o innych punktach nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze powiatu.


Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl