Nr 13
(wrzesień 2013)

Nierzetelne i wadliwe prowadzenie dokumentacji księgowej

Rzetelne i niewadliwe prowadzenie dokumentacji księgowej jest istotne z punktu widzenia ochrony mienia Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, Unii Europejskiej i służy prawidłowemu opodatkowaniu. Nierzetelne i wadliwe prowadzenie dokumentacji księgowej sprowadza się do ustalenia tych nieprawidłowości w prowadzonych księgach.

Przestępstwo i wykroczenia skarbowe związane z nierzetelnym i wadliwym prowadzeniem ksiąg stypizowane są w przepisie art. 61 kodeksu karnego skarbowego, zgodnie z którym:

Art. 61 § 1. Kto nierzetelnie prowadzi księgę, podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych (przyp. przestępstwo).
§ 2. W wypadku mniejszej wagi, sprawca czynu zabronionego określonego w § 1 podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe (przyp. wykroczenie).
§ 3. Karze określonej w § 2 podlega także ten, kto wadliwie prowadzi księgę (przyp. wykroczenie).

Czyn penalizowany w przepisie art. 61 kodeksu karnego skarbowego dotyczy nierzetelnego i wadliwego prowadzenia następujących ksiąg:

  1. Księgi rachunkowej,
  2. Podatkowej księgi przychodów i rozchodów,
  3. Ewidencji,
  4. Rejestru,
  5. Innych podobnych urządzeń ewidencyjnych, do których prowadzenia zobowiązuje ustawa, a w szczególności zapisy kasy rejestrującej.
Następna strona





Nr 13
(wrzesień 2013)

O nierzetelnym prowadzeniu księgi powiemy wówczas, gdy będzie prowadzona niezgodnie ze stanem rzeczywistym (a więc będzie zawierała zapisy zdarzeń niemających miejsca w rzeczywistości jak również nieujmowaniu w niej zdarzeń, które faktycznie miały miejsce przy jednoczesnym ujmowaniu innych), natomiast o wadliwym prowadzeniu ksiąg powiemy, gdy księga prowadzona będzie niezgodnie z przepisami prawa zawartymi w ustawach (np. z ustawą z dnia 29.09.1994r. o rachunkowości, ustawą z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych) i aktach niższej rangi (np. rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 26.08.2003r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów).

Czyny zabronione stypizowane w przepisie art. 61 k.k.s. mogą być popełnione wyłącznie przez osobę zobowiązaną do prowadzenia księgi. Wobec powyższego, sprawcą może być zarówno podatnik będący osobą fizyczną, jak również ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej np. doradca podatkowy.

Ten sam czyn może wypełnić znamiona zarówno przestępstwa stypizowanego w art. 61§1 k.k.s., jak i wykroczenia z przepisu art. 61§3 k.k.s. W takiej sytuacji zastosowanie będzie miała konstrukcja kumulatywnej kwalifikacji wyrażona w przepisie art. 7 k.k.s., zgodnie z którym:

§ 1. Jeżeli ten sam czyn wyczerpuje znamiona określone w dwóch albo więcej przepisach kodeksu, przypisuje się tylko jedno przestępstwo skarbowe lub tylko jedno wykroczenie skarbowe na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów.

§ 2. W wypadku określonym w § 1 sąd wymierza karę na podstawie przepisu przewidującego karę najsurowszą, a jeżeli zbiegające się przepisy przewidują zagrożenia takie same - na podstawie przepisu, którego znamiona najpełniej charakteryzują czyn sprawcy. Nie stoi to na przeszkodzie orzeczeniu także innych środków przewidzianych w kodeksie na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów.


Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl