Nr 6
(luty 2013)

Dodatkowe klauzule umowne: odstępne

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 396 kodeksu cywilnego:

Art. 396. Jeżeli zostało zastrzeżone, że jednej lub obu stronom wolno od umowy odstąpić za zapłatą oznaczonej sumy (odstępne), oświadczenie o odstąpieniu jest skuteczne tylko wtedy, gdy zostało złożone jednocześnie z zapłatą odstępnego.

Przez odstępne należy rozumieć uzgodnioną przez strony określoną sumę pieniężną, od której zapłaty uzależnione jest skuteczne odstąpienie od umowy. Odstępne może zostać zastrzeżone na rzecz jednej lub obu stron umowy.


Funkcje odstępnego:

W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się na następujące funkcje odstępnego:

  • zrekompensowanie drugiej stronie umowy strat, jakie poniosła, wdając się w umowę, której skutki zostały zniweczone,
  • zwolnienie z obowiązku wykonania zobowiązania,
  • zapobieganie pochopnemu podejmowaniu decyzji o zerwaniu więzi umownej (funkcja dyscyplinująca),
  • może stanowić wynagrodzenie za rezygnację z uprawnienia mającego charakter majątkowy (por. wyrok SN z dnia 23 kwietnia 2004 r., I CK 548/03, LEX nr 334983; wyrok SN z dnia 23 kwietnia 2004 r., I CK 550/03, LEX nr 188472).
Następna strona





Nr 6
(luty 2013)

Warunki skutecznego odstąpienie od umowy w wyniku zapłaty odstępnego:

  • zawarcie w umowie klauzuli umownego prawa odstąpienia od umowy,
  • zawarcia postanowienia co do odstępnego,
  • złożenie oświadczenia o odstąpieniu od umowy z równoczesną zapłatą odstępnego.

Odstępne powinno być zapłacone przed lub w momencie złożenia oświadczenia o odstąpieniu.

Zapłata odstępnego po złożeniu oświadczenia o odstąpieniu powoduje jego bezskuteczność i jeżeli nadal jest otwarty termin na odstąpienie, wówczas Strona powinna ponowić oświadczenie o odstąpieniu.


Skutki odstąpienia od umowy

W razie skutecznego odstąpienia umowę uważa się za niezawartą. Do obowiązku zwrotu wykonanych już świadczeń oraz wynagrodzenia za usługi i korzystanie z rzeczy . stosuje się odpowiednio art. 395 k.c. Zgodnie z powołanym przepisem to, co strony już świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Za świadczone usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy się drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie.


Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl