Nr 37
(wrzesień 2015)

Opieka nad dzieckiem do lat 14

Zgodnie z obowiązującymi przepisami pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy na 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, czyli tzw. "opieka nad dzieckiem". Może on te dwa dni wykorzystać łącznie bądź oddzielnie. Uprawnienie powyższe przysługuje nie tylko matce, ale również ojcu dziecka, z tym jednakże zastrzeżeniem, iż jeżeli oboje pracują, ze zwolnienia może korzystać tylko jedno z nich. Przepisy nie wykluczają także sytuacji, iż ze zwolnienia będą korzystać oboje rodzice, każde po jednym dniu. Należy jednak pamiętać, iż winni oni wtedy udokumentować w formie oświadczenia, wybór które z nich będzie korzystać z w/w uprawnienia.

Co ważne, prawo do w/w zwolnienia przysługuje niezależnie od tego czy dziecko choruje, czy ma zapewnioną opiekę innej osoby. Tak więc z uprawnienia tego można skorzystać również w sytuacji, gdy dziecko przebywa pod opieką drugiego rodzica. Jedynym ograniczeniem wynikającym z przepisu jest wiek dziecka. Z chwilą ukończenia przez nie 14 lat, w dniu jego urodzin, pracownik traci prawo do "opieki nad dzieckiem".

Jeżeli nie skorzystał z powyższego uprawnienia w danym roku kalendarzowym, prawo to nie przechodzi na następny rok. Za czas w/w zwolnienia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. W praktyce często pojawia się pytanie z jakim wyprzedzeniem pracownik powinien zawiadomić pracodawcę, iż w danym dniu zamierza skorzystać z opieki nad dzieckiem, zwłaszcza, iż wniosek pracownika o udzielenie takiego dnia jest dla pracodawcy wiążący. Zgodnie z przepisami pracodawca ma prawo zażądać by pracownik na początku roku kalendarzowego złożył oświadczenie czy zamierza z takiego dnia skorzystać. Jednakże w oświadczeniu tym pracownik nie wskazuje konkretnych dni, kiedy będzie sprawował opiekę nad dzieckiem. Przepisy nie wskazują z jakim wyprzedzeniem pracownik winien złożyć takie wniosek. W przypadku, gdy w ocenie pracodawcy wniosek o udzielenie opieki nad dzieckiem zostanie złożony zbyt późno, przed podjęciem ostatecznej decyzji, winien on wysłuchać pracownika. Należy bowiem pamiętać, iż nieudzielenie dnia wolnego, o którym mowa, stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika.

Oprócz opisanych wyżej dwóch dni opieki nad dzieckiem, pracownikowi na podstawie odesłania zawartego w art. 189 k.p. na zasadach szczegółowo uregulowanych w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, przysługuje prawo do zasiłku z tytułu konieczności sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem dopóki nie ukończyło ono 14 lat.

Następna strona





Nr 37
(wrzesień 2015)

Należy także pamiętać, iż zgodnie z treścią ustawy zasiłkowej zasiłek będzie przysługiwał pracownikowi zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki na dzieckiem w wieku do lat 8 w następujących przypadkach:

  • nieprzewidywanego zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do których dziecko uczęszcza, a także w przypadku choroby niani, z którą rodzice mają zawartą umowę uaktywniającą lub dziennego opiekuna sprawujących opiekę nad dzieckiem,
  • porodu lub choroby małżonka ubezpieczonego, stale opiekującego się dzieckiem, jeżeli poród lub choroba uniemożliwia temu małżonkowi sprawowanie opieki oraz
  • pobytu małżonka ubezpieczonego, stale opiekującego się dzieckiem, w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej.

Pracownik może wykorzystać maksymalnie 60 dni w roku kalendarzowym na sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, bez względu na to ile posiada dzieci. Za okres ten przysługuje mu zasiłek w wysokości 80% podstawy wymiaru. CO ważne świadczenia tego pracownik nie dostanie, jeżeli przebywa na urlopie wychowawczym lub na urlopie bezpłatnym, a także za okresy, gdy zachowuje prawo do wynagrodzenia.

W piśmie ZUS z dnia 20 marca 2013 r. organ ten wyjaśnia, iż "dowodem stwierdzającym konieczność osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny jest zaświadczenie lekarskie wystawione na druku ZUS ZLA będące zwolnieniem od pracy i dokumentem wymaganym do wypłacenia zasiłku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie decyduje, czy w konkretnej sytuacji lekarz powinien orzec o konieczności sprawowania opieki. O tym, czy stan zdrowia dziecka uzasadnia konieczność sprawowania nad nim opieki przez konkretną osobą, orzeka lekarz leczący. Dotyczy to także przypadków, gdy konieczne jest sprawowanie opieki nad dzieckiem przebywającym w szpitalu."

Uwaga: Prawo do zasiłku opiekuńczego przysługuje również osobom objętym dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, a więc osobom prowadzącym działalność gospodarczą czy też zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia, pod warunkiem, że odprowadzają składki chorobowe.

Autor artykułu:
Magdalena Muzyk, radca prawny, kancelaria.mmuzyk@gmail.com
www.prawnik-bielsko.com.pl