Nr 29
(styczeń 2015)

Przedłużenie umowy do dnia porodu

Wiele pracownic, które zatrudnione są na podstawie różnego rodzaju umów terminowych sądzi, iż w przypadku gdy zajdą w ciążę umowy te zostaną im przedłużone do dnia porodu. Jest to mylne przekonanie, albowiem istnieje szereg wyjątków.

Przepisy kodeksu pracy przewidują szczególną ochronę dla kobiet w ciąży. Zgodnie z brzmieniem przepisu zawartego w art. 177 k.p. pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży, a także w okresie urlopu macierzyńskiego pracownicy, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z jej winy i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy.

Regulacja ta ma zastosowanie w stosunku do umów o pracę na czas nieokreślony. Ochrona przewidziana w cyt. wyżej przepisie sprowadza się do zakazu wypowiadania i rozwiązania wypowiedzianej umowy, zakazu wypowiedzenia zmieniającego i zakazu rozwiązywania umowy z przyczyn niezawinionych przez pracownicę. Należy też pamiętać, iż szczególne regulacje dotyczące wypowiedzenia umowy o pracę lub wypowiedzenia zmieniającego są zawarte również w art. 5 i 7 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku tzw. umów terminowych. W pierwszej kolejności należy wskazać w ślad za K. Łapińskim, iż "konsekwencją zawarcia umowy o pracę na czas określony jest powstanie stosunku pracy między stronami do pewnego terminu określonego przez pracownika i pracodawcę (...) czas trwania tego stosunku może być określony przez wskazanie konkretnego okresu, terminu początkowego i końcowego lub innego zdarzenia przyszłego i pewnego. W myśl regulacji art. 30 i 33 k.p. umowa o pracę na czas określony, tak jak inne umowy terminowe, ulega rozwiązaniu przede wszystkim wraz z upływem terminu, na jaki została zawarta." (vide: K. Łapiński, Umowa o pracę na czas określony w polskim i unijnym prawie pracy). Od powyższej reguły kodeks pracy przewiduje jednak odstępstwa, m.in. w przypadku umów o pracę z pracownicami będącymi w ciąży.

Następna strona





Nr 29
(styczeń 2015)

W art. 177 k.p. ochroną przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy o pracę objęto bowiem także pracownice będące zatrudnione na podstawie umowy o pracę na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, na podstawie umowy na czas określony lub na czas wykonywania określonej pracy. Oznacza to, iż umowa o pracę na okres próbny zawarta z pracownicą na okres przekraczający jeden miesiąc, w przypadku zajścia pracownicy w ciążę, z mocy prawa ulegnie przedłużeniu do dnia porodu, jednakże jedynie pod warunkiem, gdy upływ czasu trwania umowy terminowej będzie miał miejsce po upływie 3 miesięcy ciąży. W tym miejscu wskazać należy, iż przepisy kodeksu pracy nie precyzują w jaki sposób należy liczyć okres upływu owych trzech miesięcy. Pomocne w tym zakresie jest orzecznictwo Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy stoi bowiem na stanowisku, iż "stan ciąży powinien być stwierdzony świadectwem lekarskim. Ze względu na ochronę z art. 177 § 3 k.p. jest niezwykle istotne ustalenie, czy umowa o pracę uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży." (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 1998 r., sygn. akt I PKN 541/97). Natomiast w wyroku z dnia 5 grudnia 2002 r. Sąd Najwyższy przyjął, iż "termin upływu trzeciego miesiąca ciąży (art. 177 § 3 k.p.) oblicza się w równej miary miesiącach księżycowych (28 dni)." (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2002 r., sygn. akt I PK 33/02). "Przedłużenie trwania umowy następuje z mocy samego prawa bez potrzeby składania przez strony jakichkolwiek oświadczeń, w szczególności oświadczenia pracodawcy." (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 grudnia 1963 r. sygn. akt III PR 67/63).

Reasumując wskazać należy, iż umowa o pracę nie ulega przedłużeniu w przypadku zajścia pracownicy w ciążę w następujących przypadkach:

  • umowy na okres próbny nieprzekraczający jednego miesiąca,
  • umowy na czas określony, gdy termin jej rozwiązania przypada przed upływem trzeciego miesiąca ciąży,
  • umowy o pracę na czas wykonywania określonej pracy, gdy termin jej rozwiązania przypada przed upływem trzeciego miesiąca pracy,
  • umowy o pracę na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, gdy termin jej rozwiązania przypada przed upływem trzeciego miesiąca ciąży
  • umowy na czas zastępstwa
Następna strona





Nr 29
(styczeń 2015)

Komentatorzy stoją na stanowisku, iż ochrona przewidziana w przepisie art. 177 k.p. nie ma zastosowania do pracownic tymczasowych.

Zwracam również uwagę, iż opisane wyżej przedłużenie umowy nie jest traktowane jako zawarcie kolejnej umowy o pracę.

Przedłużona umowa o pracę ulegnie rozwiązaniu w dniu porodu. Po urodzeniu dziecka byłej pracownicy, zgodnie z uregulowaniami zawartymi w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, będzie przysługiwał zasiłek macierzyński.


Autor artykułu:
Magdalena Muzyk, radca prawny, kancelaria.mmuzyk@gmail.com
www.prawnik-bielsko.com.pl