Nr 34
(czerwiec 2015)

Przesłanki przerwania terminu przedawnienia roszczenia objętego bankowym tytułem egzekucyjnym

W związku z brakiem przepisu szczególnego określającego termin przedawnienia roszczenia objętego bankowym tytułem egzekucyjnym, przyjmuje się, iż termin ten wynosi 3 lata. Takie też stanowisko wyrażane jest w różnych orzeczeniach, przykładowo w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10.10.2003r. sygn. II CK 113/02 czy w wyroku Sądu Najwyższego w dnia 30.01.2007r., sygn. IV CSK 356/06.

Termin ten biegnie, zgodnie z przepisem art. 120 k.c., od dnia w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

Do ustalenia daty początkowej, od której biegnie termin przedawnienia stosujemy przepis art. 120 k.c., który brzmi: § 1. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. § 2. Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.

Roszczenie jest wymagalne, kiedy wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia (zapłaty), a dłużnik ma obowiązek spełnić to świadczenie (zapłacić). Samo wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego nie powoduje przerwania biegu przedawnienia.

Zgodnie z przepisem art. 123 k.c. § 1. Bieg przedawnienia przerywa się:

  1. przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;
  2. przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje;
  3. przez wszczęcie mediacji.
Następna strona





Nr 34
(czerwiec 2015)

Ad 1

Obecnie tak w doktrynie jak i w orzecznictwie panuje pogląd (wbrew wcześniejszemu stanowisku), iż złożenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności przerywa bieg terminu przedawnienia. Wynika to choćby z poniższych orzeczeń:

  • w uchwale z dnia 16.01.2004r. sygn. III CZP 101/03 Sąd Najwyższy wskazał, iż "wniosek o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu przerywa bieg przedawnienia",
  • w wyroku z dnia 17.12.2004r., II CK 276/04, Sąd Najwyższy wskazał, iż "Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przerywa bieg przedawnienia, bez względu na to, czy dotyczy on sądowego czy pozasądowego tytułu egzekucyjnego",
  • w wyroku z dnia 12.01.2012r. sygn. II CSK 203/11, Sąd Najwyższy wskazał, iż "Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu przerywa bieg przedawnienia",
  • w wyroku z dnia 23.11.2011r., sygn. IV CSK 156/11, Sąd Najwyższy wskazał, iż "Przerywa bieg terminu przedawnienia tylko taki wniosek, którego konieczność wynika z przyczyn leżących po stronie dłużnika. Konieczność podjęcia czynności przerywającej bieg przedawnienia musi więc zostać wymuszona przez dłużnika - tak należy rozumieć zwrot 'czynność podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia'. Czynność, której potrzeba podjęcia nie została wywołana przez dłużnika, lecz przez wierzyciela zmierza pośrednio do dochodzenia roszczenia."

Przerwanie biegu przedawnienia następuje również przez złożenie wniosku do komornika o wszczęcie egzekucji.

Wskazać należy, iż w razie niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, opłaty określone w przepisie art. 49 ust 1 i 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, uiszcza wierzyciel (co wynika z art. 49 ust 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji). Niecelowe wszczęcie egzekucji może mieć miejsce np. w sytuacji, gdy dłużnik spłaca należność wierzycielowi. Niezależnie od kosztów i opłat, które obciążą wówczas wierzyciela, będzie on również odpowiedzialny względem dłużnika za szkodę wyrządzoną przez niecelowe prowadzenie egzekucji wobec dłużnika.

Następna strona





Nr 34
(czerwiec 2015)

W wyroku z dnia 09.03.2007r., sygn. V CSK 452/06, Sąd Najwyższy wskazał, iż "Szkoda w majątku osoby dotkniętej egzekucją wdrożoną na podstawie wystawionego bezprawnie bankowego tytułu wykonawczego pozostaje w normalnym adekwatnym związku przyczynowym z wystawieniem tego tytułu. W razie bezprawnego i zawinionego wystawienia takiego tytułu przez bank, wszczęcie na jego podstawie postępowania egzekucyjnego należy zakwalifikować jako delikt banku."


Ad 2

Uznanie roszczenia banku przez dłużnika również powoduje przerwanie biegu terminu przedawnienia. Wypowiedział się w takim tonie przykładowo Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 30.04.2014r., sygn. I ACa 1125/13, czy Sąd Apelacyjny w Legnicy w wyroku z dnia 15.03.2013r., sygn. I C 5/13.

Uznaniem może być np. umowa zawarta między dłużnikiem a bankiem, w której dłużnik potwierdza swoje zobowiązanie, jak również uznaniem będzie przejaw woli dłużnika skierowany na uwolnienie od długu, czyli np. comiesięczne spłacanie należności do banku.


Ad 3

Kolejną przyczyną przerwania biegu przedawnienia, wynikającą z przepisu art. 123 k.c., jest wszczęcie mediacji. Jest to środek najrzadziej (jeśli w ogóle) stosowany w stosunkach między Bankiem (wierzycielem) a dłużnikiem.


Skutki przerwania biegu terminu przedawnienia

Zgodnie z przepisem art. 124 k.c., po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo, jednakże w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.

Następna strona





Nr 34
(czerwiec 2015)

Wskazuję przy tym, iż zgodnie z Uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 19.02.2015r., sygn. III CZP 103/14, "Umorzenie postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela - banku, prowadzącego egzekucję na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego klauzulą wykonalności - niweczy skutki przerwy biegu przedawnienia spowodowane złożeniem wniosku o wszczęcie egzekucji."


Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl