Nr 26
(październik 2014)

Ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd na żądanie małżonka

Zgodnie z art. 52 §1 ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy, z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.

Instytucja ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej może być przydatna w sytuacji, gdy np. między małżonkami nie nastąpił rozkład pożycia małżeńskiego, mogący uzasadniać orzeczenie rozwodu lub separacji, a istnieją trudności w ułożeniu przez małżonków stosunków majątkowych.

Ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej może nastąpić tylko w czasie trwania małżeństwa, gdy istnieje między małżonkami wspólność majątkowa - ustawowa, bądź umowna lub rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków.

Małżonkowie mogą wnosić o ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej tylko wtedy, gdy nie ma między nimi zgody na ustanowienie takiej rozdzielności w drodze umowy.

Jedyną przesłanką ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej na żądanie małżonka jest istnienie "ważnych powodów". Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie definiuje pojęcia "ważne powody", a jego rozumienie kształtują doktryna i judykatura. Jako przykłady "ważnych powodów" wskazać można sytuacje, powstałe na skutek zachowania się jednego z małżonków, polegającego na:

  • trwonieniu majątku wspólnego na skutek hulaszczego trybu życia, alkoholizmu, czy też narkomanii, rażącej niegospodarności,
  • uchylaniu się od pomnażania i utrzymywania substancji majątku wspólnego,
  • zatrzymaniu tego majątku wyłącznie dla siebie i niedopuszczeniu współmałżonka do korzystania z niego.

Sytuacja, w której jedno z małżonków ma podstawy do domagania się rozwodu, stanowi w zasadzie dostateczny powód, w rozumieniu art. 52 §1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, żądania przez niego ustanowienia rozdzielności majątkowej. Ustalenie, że w małżeństwie stron nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego i że nic nie stałoby na przeszkodzie orzeczeniu rozwodu w przypadku, gdyby wystąpiło jedno z małżonków z takim żądaniem, eliminuje możliwość oddalenia jego żądania ustanowienia rozdzielności majątkowej (wyrok SN z 8 listopada 1967 r., III CRN 252/67).

Następna strona





Nr 26
(październik 2014)

Ważnym powodem uzasadniającym ustanowienie rozdzielności majątkowej może być separacja faktyczna małżonków, uniemożliwiająca im współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym i stwarzająca zarazem zagrożenie interesów majątkowych jednego lub nawet obojga małżonków. Obojętne jest przy tym, czy zachodzi trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego.

Małżonek, wytaczając powództwo o ustanowienie rozdzielności majątkowej, powinien w pozwie przytoczyć okoliczności faktyczne wskazujące na to, że dalsze trwanie wspólności ustawowej poważnie zagraża jego interesowi majątkowemu, a tym samym dobru rodziny.

Art. 52 §2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, iż rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.

A zatem, tylko w wyjątkowych wypadkach dopuszczalne jest ustanowienie rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa. Jako przykład takiego wyjątkowego wypadku przepis wskazuje sytuację, gdy "małżonkowie żyli w rozłączeniu". Ustanowienie rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa może być uzasadnione zwłaszcza w razie długotrwałej separacji faktycznej małżonków, gdy jedno z nich nie przyczynia się do pomnażania majątku wspólnego i swoim postępowaniem zagraża utrzymaniu jego substancji. W wyroku z dnia 11 grudnia 2008 r., II CSK 371/2008, Sąd Najwyższy stwierdził, iż ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej między małżonkami z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa jest dopuszczalne w zasadzie tylko wtedy, gdy z powodu separacji faktycznej (życia w rozłączeniu) niemożliwe byłoby już w tym dniu ich współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa może dotkliwie naruszyć interes wierzycieli każdego z małżonków, dlatego okoliczność ta powinna być brana pod uwagę w przypadku orzekania przez sąd o ustanowieniu rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa.


Autor artykułu:
Agnieszka Nowakowska-Długosz, radca prawny,
Kancelaria Radcy Prawnego, ul. Piastowska 1 lok. 34, Bielsko-Biała,
tel. 691 554 228, kontakt@kancelaria-nowakowska.pl