Nr 45
(maj 2016)

Spłata zobowiązania wierzyciela w toku postępowania egzekucyjnego z pominięciem komornika

W praktyce bardzo często zdarza się sytuacja, gdy dłużnik po wszczęciu egzekucji spłaca wierzyciela z pominięciem komornika wychodząc z założenia, że w takim przypadku nie będzie musiał uiszczać komornikowi opłaty stosunkowej. Takie założenie jest niestety błędne.

Przepis art. 49 ustawy z dnia 29.08.1997r. (z późniejszymi zmianami) o komornikach sądowych i egzekucji dotyczy granic ustalania opłaty stosunkowej należnej komornikowi:

1. W sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 15% wartości wyegzekwowanego świadczenia, jednak nie niższej niż 1/10 i nie wyższej niż trzydziestokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Jednakże w przypadku wyegzekwowania świadczenia wskutek skierowania egzekucji do wierzytelności z rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę, świadczenia z ubezpieczenia społecznego jak również wypłacanych na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zasiłku dla bezrobotnych, dodatku aktywizacyjnego, stypendium oraz dodatku szkoleniowego, komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 8% wartości wyegzekwowanego świadczenia, jednak nie niższej niż 1/20 i nie wyższej niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

1a. W sprawach wymienionych w ust. 1 komornik ściąga opłatę od dłużnika proporcjonalnie do wysokości wyegzekwowanego świadczenia.

2. W sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela oraz na podstawie art. 823 Kodeksu postępowania cywilnego komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania, jednak nie niższej niż 1/20 i nie wyższej niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Jednakże w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela zgłoszony przed doręczeniem dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 1/20 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Następna strona





Nr 45
(maj 2016)

2a. Przepisu ust. 2 nie stosuje się jeżeli dłużnik wykaże, że orzeczenie na którym oparto klauzulę wykonalności zostało uchylone lub zmienione w taki sposób, iż nie nadaje się do wykonania, utraciło moc lub tytuł wykonawczy został pozbawiony wykonalności z przyczyn innych niż zaspokojenie wierzyciela. Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio.

2b. Jeżeli wykazanie okoliczności, o których mowa w ust. 2a, nie było możliwe przed prawomocnym zakończeniem postępowania egzekucyjnego, dłużnik może złożyć wniosek o uchylenie postanowienia, o którym mowa w ust. 3, a w przypadku pobrania opłaty - także o jej zwrot. W tym przypadku dłużnik obowiązany jest wykazać, że orzeczenie na którym oparto klauzulę wykonalności zostało uchylone lub zmienione w taki sposób, iż nie nadaje się do wykonania, utraciło moc lub tytuł wykonawczy został pozbawiony wykonalności z przyczyn innych niż zaspokojenie wierzyciela. Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio.

2c. Wniosek, o którym mowa w ust. 2b, wnosi się do komornika w terminie trzymiesięcznym; termin ten liczy się od daty uprawomocnienia się orzeczenia wywołującego skutki, o których mowa w ust. 2a, albo od dnia zaistnienia zdarzenia powodującego utratę mocy przez orzeczenie, na którym oparto klauzulę wykonalności.

3. W celu pobrania opłat, o których mowa w ust. 2, komornik wydaje postanowienie, w którym wzywa dłużnika do uiszczenia należności z tego tytułu w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Postanowienie po uprawomocnieniu się podlega wykonaniu w drodze egzekucji bez zaopatrywania w klauzulę wykonalności.

4. W przypadku niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego opłaty, o których mowa w ust. 1 i 2, uiszcza wierzyciel. W celu ich pobrania komornik wydaje postanowienie, w którym wzywa wierzyciela do uiszczenia należności z tego tytułu w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Postanowienie po uprawomocnieniu się podlega wykonaniu w drodze egzekucji bez zaopatrywania w klauzulę wykonalności.

5. W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z innych przyczyn, niż wskazane w ust. 2, komornik nie pobiera opłaty od tej części świadczenia, która nie została wyegzekwowana.

Następna strona





Nr 45
(maj 2016)

6. W przypadku gdy egzekwowane świadczenie zostało zabezpieczone przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, na poczet opłaty stosunkowej, o której mowa w ust. 1 i 2, komornik zalicza opłatę za wykonanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, jeżeli pobrał ją od wierzyciela.

7. Dłużnik może złożyć wniosek o obniżenie wysokości opłat, o których mowa w ust. 1 i 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, wniosek może złożyć wierzyciel.

8. Wniosek, o którym mowa w ust. 7, wnosi się w terminie 7 dni od dnia uzyskania informacji o ściągnięciu opłaty albo od dnia doręczenia postanowienia, o którym mowa odpowiednio w ust. 3 albo ust. 4.

9. Do wniosku, o którym mowa w ust. 7, stosuje się odpowiednio przepisy art. 767-7674 Kodeksu postępowania cywilnego.

10. Po rozpoznaniu wniosku, o którym mowa w ust. 7, sąd może, uwzględniając w szczególności nakład pracy komornika lub sytuację majątkową wnioskodawcy oraz wysokość jego dochodów, obniżyć wysokość opłat, o których mowa w ust. 1 i 2.

Przepis art. 49 ustawy z dnia 29.08.1997r. o komornikach sądowych i egzekucji (z późniejszymi zmianami), ustalając procentową wysokość opłaty stosunkowej odnosi ją do wysokości wyegzekwowanego świadczenia, jednakże zarówno doktryna jak i orzecznictwo stoją na stanowisku, że spełnienie świadczenia przez dłużnika po wszczęciu postępowania egzekucyjnego z pominięciem komornika należy traktować, jako świadczenie wyegzekwowane i pobrać opłatę stosunkową obliczoną zgodnie z cytowanym wyżej przepisem. Trudno przyjąć, iż spłata była dobrowolna sporo uiszczona została dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Dłużnik miał sporo czasu na zapłatę, bowiem czynności windykacyjne wierzyciela zaczynają się od wysłania wezwania do zapłaty, następnie złożenia pozwu, uzyskania tytułu egzekucyjnego, wszczęcia egzekucji. Tak więc dłużnik podejmując decyzję o zapłacie zobowiązania po wszczęciu postępowania egzekucyjnego podejmuje ją w sytuacji przymusowej, a nie dobrowolnie. Zapłata w takiej sytuacji jest skutkiem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, o dobrowolności spłaty można mówić przed jego wszczęciem a nie po.

Następna strona





Nr 45
(maj 2016)

W jakiej wysokości ustalać opłatę stosunkową po spełnieniu przez dłużnika świadczenia bezpośrednio wierzycielowi po wszczęciu egzekucji?

W doktrynie przeważa stanowisko, iż w razie spełnienia świadczenia bezpośrednio wierzycielowi (z pominięciem komornika), opłata stosunkowa powinna być ustalona w wysokości 15% wartości wyegzekwowanego świadczenia. W razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela, przy częściowej spłacie wierzyciela, opłata powinna być ustalona w wysokości 5% i pobierana od części świadczenia, której wierzyciel nie otrzymał.

W sytuacji zawarcia przez strony ugody odnośnie spłaty, w której mogą regulować kwestie m.in. dotyczące kosztów postępowania egzekucyjnego.

Warto skorzystać z pomocy prawnika, w czasie trwania postępowania egzekucyjnego.

Stan prawny ulega zmianom, a niniejszy artykuł obejmuje stan prawny na dzień wydania Biuletynu Prawnego.


Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl