Nr 1
(wrzesień 2012)

Stalking - nowe przestępstwo w prawie karnym

W celu stworzenia instrumentu ochrony prawnej w reakcji na negatywne zjawisko społeczne zwane stalkingiem, ustawą z dnia 25.02.2011r., o zmianie ustawy Kodeks karny (Dz.U. nr 72 poz. 381), do obowiązującego Kodeksu karnego został dodany przepis art. 190a.

W przepisie art. 190a k.k., głównym przedmiotem ochrony jest szeroko rozumiana wolność "od czegoś" (od strachu, od niechcianego towarzystwa, od nieludzkiego traktowania, od nagabywania), jak i wolności do zachowania swojej prywatności oraz prawo do decydowania o swoim życiu.

Zachowania rejestrowane w ramach zjawiska stalkingu godzą w istotne dobra człowieka, takie jak zdrowie (fizyczne i psychiczne), wolność, godność, cześć, tajemnica korespondencji, wizerunek, nazwisko, nietykalność cielesna. Z kolei najczęściej motywem działania stalkera jest zdrada, złość, nieodwzajemnione uczucie, zazdrość.

Uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudzające u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia lub istotnie naruszenie jej prywatności podlega karze pozbawienia wolności do lat 3 (art. 190a§1 k.k.), z tym zastrzeżeniem, że jeżeli następstwem tego czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie - wówczas kara pozbawienia wolności wynosi od roku do 10 lat (art. 190a§3 k.k.).

Nękaniem mogą być takie zachowania, które nie dają spokoju pokrzywdzonemu, powodują przykrość, wyrządzają mu krzywdę lub powodują dyskomfort, czy poczucie zagrożenia. Ważne jest przy tym, że możliwość uznania konkretnego zachowania jako nękania wymaga jego powtarzalności (nie wystarcza zachowanie jednorazowe). Musi być ono uporczywe (nieustanne, ustawiczne) i ukierunkowane na nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej.

Osobą najbliższą, w rozumieniu przepisu art. 115§11 k.k., jest małżonek, wstępny (rodzice, dziadkowie), zstępny (dzieci, wnuki), rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu.

Następna strona





Nr 1
(wrzesień 2012)

Uporczywym nękaniem mogą być np. uporczywe kontakty osobiste z inną osobą, za pośrednictwem osób trzecich, otrzymywanie niechcianych maili, listów, smsów, częste głuche telefony, próby nawiązania osobistych kontaktów z inna osobą, dotykanie, pozostawianie wiadomości pod drzwiami, robienie zdjęć bez uprzedniego wyrażenia zgody, śledzenie pokrzywdzonego, obecność w pobliżu domu, miejscu pracy, rozgłaszanie fałszywych informacji itd.

Podszywanie się pod inną osobę, wykorzystywanie jej wizerunku lub jej danych osobowych w celu wyrządzenia szkody majątkowej lub osobistej podlega karze pozbawienia wolności do lat 3 (art. 190a§2 k.k.), z tym zastrzeżeniem, że jeżeli następstwem tego czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie - wówczas kara pozbawienia wolności wynosi od roku do 10 lat (art. 190a§3 k.k.).

Penalizowane będzie w ten sposób zjawisko "przywłaszczenia tożsamości" pokrzywdzonego (podawania za inną osobę). Za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej (np. powołanie się na numer identyfikacyjny, na jeden lub kilka specyficznych czynników określających jej cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne). Ochroną będą objęte m.in. te sytuacje, w których dane innej osoby wykorzystywane są np. do tworzenia fałszywych kont internetowych na popularnych portalach społecznościowych, w których umieszczane są informacje "w imieniu" pokrzywdzonego lub sam wizerunek w pewnym kontekście, który mógłby mu wyrządzić szkodę osobistą lub majątkową. Karane będzie również złośliwe zamawianie wartościowych towarów lub usług za pomocą sieci teleinformatycznych przez sprawcę podającego się za pokrzywdzonego.


Tryb ścigania:

  • w przypadku czynów określonych w art. 190a§1 k.k. i art. 190a§2 k.k. - ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego,
  • czyn określony w art. 190a§3 k.k. ścigany jest z urzędu.

Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl