Nr 3
(listopad 2012)

Status pokrzywdzonego w postępowaniu karnym

Postępowanie przygotowawcze (śledztwo lub dochodzenie)

W postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony jest stroną, co oznacza m.in., że:

  1. Ma prawo inicjatywy dowodowej (art. 315 §1 k.p.k.) i w związku z tym może składać wnioski o dokonanie odpowiednich czynności procesowych, w tym przede wszystkim wniosków dowodowych. W przypadku złożenia takiego wniosku, posiada uprawnienie do udziału w zawnioskowanej czynności;
  2. Może ustanawiać i korzystać z pomocy pełnomocnika (art. 87§1 k.p.k., art. 88 k.p.k., art. 316§1 k.p.k.), którym może być adwokat lub radca prawny;
  3. Może brać udział w czynnościach postępowania przygotowawczego (art. 316§1 k.p.k., art. 317§1 k.p.k.);
  4. Może zaskarżać postanowienia, zarządzenia i czynności procesowe (art. 306§1 i 3 k.p.k., art. 302§2 k.p.k., art. 466 k.p.k.);

Postępowanie jurysdykcyjne (przed sądem)

W postępowaniu jurysdykcyjnym pokrzywdzony nie jest stroną procesową, chyba że występuje w następujących rolach:

  1. oskarżyciela posiłkowego (art. 53-58 k.p.k.), w tym samoistnego oskarżyciela posiłkowego (art. 55 k.p.k.);
  2. oskarżyciela prywatnego (art. 59-61, art. 485-499 k.p.k.);
  3. powoda cywilnego (art. 62-70 k.p.k.),
Następna strona





Nr 3
(listopad 2012)

Jeżeli pokrzywdzony nie skorzysta z możliwości występowania w postępowaniu sądowym w charakterze strony procesowej, zakres jego działania zostaje ograniczony do uprawnień wyraźnie wskazanych w ustawie (k.p.k). Na przykład może wówczas uczestniczyć w posiedzeniu w przedmiocie warunkowego umorzenia postępowania (341§ 3 i 4 k.p.k.), zaskarżyć zażaleniem rozstrzygnięcia co do dowodów rzeczowych zawartych w wyroku umarzającym postępowanie (art. 342 §4 w zw. z art. 323§2 k.p.k.), zaskarżyć apelacją wyrok warunkowo umarzający postępowanie (art. 444 k.p.k.), wziąć udział w posiedzeniu w przedmiocie skazania oskarżonego bez rozprawy (art. 343 §5 k.p.k.), jednak wyroku takiego nie można zaskarżyć apelacją, bowiem pokrzywdzony nie jest stroną.


Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl