Nr 3
(listopad 2012)

Ważność czynności prawnych dokonywanych przez dzieci w wieku poniżej 13 lat

Zgodnie z przepisem art. 14 k.c., czynność prawna dokonana przez dzieci w wieku poniżej 13 lat jest co do zasady nieważna.

Wyjątek stanowi zawieranie umów w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, które stają się ważne z chwilą wykonania, o ile nie pociągają rażącego pokrzywdzenia dziecka w wieku poniżej 13 lat. Chwilą wykonania takich umów będzie zwykle chwila przeniesienia posiadania rzeczy, czyli jej wydanie.

Umowy zawierane w drobnych bieżących sprawach życia codziennego

Umowami powszechnie zawieranymi w drobnych bieżących sprawach są umowy służące zaspokajaniu bieżących potrzeb dziecka a więc drobne zakupy, jak i drobne umowy .koleżeńskie. zawierane między dziećmi jak np. zamiana lub sprzedaż znaczków, zabawek, kart z ulubionymi bohaterami. Dziecko może sprzedawać swoje przedmioty, w tym zebrane przez siebie owoce czy też kupować jakieś przedmioty w celach konsumpcyjnych jak np. produkty żywnościowe, napoje, książki, prasę, bilety autobusowe itp.

O tym, czy mamy do czynienia z .drobną umową. decyduje wiek i sytuacja życiowa dziecka, wartość przedmiotu umowy oraz typowość danej czynności prawnej w obowiązujących stosunkach społecznych, jak i nieskomplikowane procedury jej zawierania czy wykonywania. Inny zakres drobnych umów będzie w przypadku zawierania umów przez dziecko w wieku lat 7, a inny w przypadku dziecka w wieku 12 lat. Poza tym istotne znaczenie ma również środowisko społeczne, w którym mieszka dziecko (wieś czy miasto) oraz sytuacja materialna rodziców dziecka znana kontrahentowi. W doktrynie wyrażono pogląd, iż żyjące w wielkim mieście dwunastoletnie dziecko zamożnych rodziców może np. zawrzeć umowę dotyczącą nie tylko takich przedmiotów jak zeszyt, książki, drobne zabawki, lecz także i nieco cenniejsze rzeczy /T. Sokołowski, Komentarz do art. 14 k.c/. Do drobnych umów nie powinny być zaliczane umowy niecodzienne, okazjonalne, w których doszło do rozporządzenia znacznymi wartościami niezwiązanymi z zaspokajaniem zwykłych potrzeb uprawnionego (A. Wypiórkiewicz, H. Ciepła, Kodeks cywilny. Praktyczny komentarz., str. 44), ani umowy wymagające określonego rozeznania w szeroko rozumianym obrocie.

Następna strona





Nr 3
(listopad 2012)

Zakładanie konta poczty elektronicznej nawet, jeśli odbywa się za darmo, nie jest drobną bieżącą sprawą życia codziennego (F. Wejman, .Wzorce umów na stronach www i w poczcie elektronicznej, TPP 2000, nr 4, s. 41).

Kontrahentem dziecka może być zarówno osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych (a więc osoba dorosła), jak również osoba pozbawiona tej zdolności, a więc drugie dziecko. Z chwilą zrealizowania zachowania odpowiadającego swoją treścią wykonaniu takiej "umowy" ma ona doniosłość prawną, co oznacza, że dziecko może np. domagać się od sprzedawcy wymiany wadliwie wydrukowanego komiksu, który skutecznie od niego kupiło (T. Sokołowski, Komentarz do art. 14 Kodeksu cywilnego).

Umowy prowadzące do rażącego pokrzywdzenia dziecka

Czynność dokonana przez dziecko nie może prowadzić do jego rażącego pokrzywdzenia. Z rażącym pokrzywdzeniem możemy mieć do czynienia, gdy wystąpi pewnego rodzaju dysproporcja świadczeń, która występuje w przypadku wyzysku. Przy dokonywaniu odpowiedniej oceny należy odwołać się do okoliczności faktycznych i prawnych każdego konkretnego przypadku. Przede wszystkim należy porównać wartości wzajemnych świadczeń stron i ustalić, że świadczenie dziecka w znacznym stopniu odbiega od wartości świadczenia drugiej strony umowy. Nie chodzi tylko o różnicę ekwiwalentów, ale o różnicę kwalifikowaną świadczeń obu stron.

Stwierdzenie rażącego pokrzywdzenia dziecka powoduje, że umowa przez nie zawarta w drobnych bieżących sprawach życia codziennego nie staje się ważna nawet wtedy, gdy została już wykonana.


Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl