Nr 5
(styczeń 2013)

Zapis windykacyjny

W polskim systemie prawnym instytucja prawa spadkowego jaką jest zapis windykacyjny obowiązuje od 23 października 2011 r.

Zapis windykacyjny umożliwia rozporządzenie w testamencie poszczególnymi składnikami majątku na rzecz konkretnych osób. Dzięki temu spadkodawca może zadecydować o podziale spadku - o tym, jakie przedmioty przypadną po jego śmierci wskazanym przez niego osobom, np. przeznaczając mieszkanie dla jednej osoby, a samochód dla innej.

Należy pamiętać, iż warunkiem koniecznym dla skorzystania przez spadkodawcę z instytucji zapisu windykacyjnego i rozporządzenia konkretnym składnikiem majątku na rzecz wskazanej osoby jest sporządzenie testamentu u notariusza, a zatem tylko w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego spadkodawca może postanowić, że oznaczona osoba nabędzie przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku.

Przedmiotem zapisu windykacyjnego może być:

  • rzecz oznaczona co do tożsamości (np. samochód, meble),
  • zbywalne prawo majątkowe (np. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego),
  • przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne,
  • ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności.

Przedmiotem skutecznego zapisu windykacyjnego nie mogą być pieniądze, jako rzeczy oznaczone tylko co do gatunku.

Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego przedmiotem zapisu windykacyjnego może być także składnik majątku, który należy do wspólności małżeńskiej.

Ponadto dla skuteczności zapisu windykacyjnego niezmiernie istotne jest, aby w chwili otwarcia spadku przedmiot zapisu należał do spadkodawcy albo spadkodawca nie był zobowiązany do jego zbycia. W przeciwnym przypadku zapis windykacyjny jest bezskuteczny.

Następna strona





Nr 5
(styczeń 2013)

Również w sytuacji, gdy przedmiotem zapisu jest ustanowienie dla zapisobiercy użytkowania lub służebności, zapis jest bezskuteczny, gdy w chwili otwarcia spadku przedmiot majątkowy, który miał być obciążony użytkowaniem lub służebnością nie należy do spadku albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia.

Zapis windykacyjny nie może być obciążony żadnym terminem ani warunkiem, bowiem zastrzeżenie warunku lub terminu uczynione przy ustanawianiu zapisu windykacyjnego uważa się za nieistniejące. Jeżeli jednak z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia zapis nie zostałby uczyniony, zapis windykacyjny jest nieważny.

Zapis windykacyjny nieważny ze względu na zastrzeżenie warunku lub terminu wywołuje skutki zapisu zwykłego uczynionego pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu, chyba że co innego wynika z treści testamentu lub z okoliczności.

Dokonanie na rzecz oznaczonej osoby zapisu windykacyjnego ma ten skutek, iż osoba ta nabędzie przedmiot zapisu windykacyjnego z chwilą śmierci spadkodawcy. Należy jednak pamiętać, że zapisobierca windykacyjny musi wykazać swoje prawo do przedmiotu zapisu windykacyjnego bądź prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, bądź zarejestrowanym notarialnym aktem poświadczenia dziedziczenia.


Autor artykułu:
Agnieszka Nowakowska-Długosz, radca prawny,
Kancelaria Radcy Prawnego, ul. Piastowska 1 lok. 34, Bielsko-Biała,
tel. 691 554 228, kontakt@kancelaria-nowakowska.pl