Nr 17
(styczeń 2014)

Zasada koncentracji materiału procesowego w postępowaniu cywilnym

Zasada koncentracji materiału procesowego jest jedną z podstawowych zasad postępowania cywilnego, której celem jest przeciwdziałanie przewlekaniu postępowania. Zasada ta wynika z artykułu 6 Kodeksu postępowania cywilnego:

"§ 1. Sąd powinien przeciwdziałać przewlekaniu postępowania i dążyć do tego, aby rozstrzygnięcie nastąpiło na pierwszym posiedzeniu, jeżeli jest to możliwe bez szkody dla wyjaśnienia sprawy.

§ 2. Strony i uczestnicy postępowania obowiązani są przytaczać wszystkie okoliczności faktyczne i dowody bez zwłoki, aby postępowanie mogło być przeprowadzone sprawnie i szybko."

Prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki wynika również z Konstytucji RP (art. 45 ust.1) oraz Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (art.6).

W celu szybkiego i efektywnego rozpatrzenia sprawy, przewodniczący może wydawać różne zarządzenia przed rozprawą (np. zobowiązać pozwanego do złożenia odpowiedzi na pozew, zobowiązać strony do złożenia pism przygotowawczych i wniosków dowodowych). W toku postępowania pisma przygotowawcze mogą być składane tylko wtedy, gdy sąd tak postanowi, z wyjątkiem pism zawierających wnioski dowodowe (art. 207 k.p.c.). Jednakże szybkość postępowania zależy nie tylko od właściwego przygotowania rozprawy, ale również od sprawnego jej przeprowadzenia. Z tego powodu rozprawa powinna odbyć się w wyznaczonym terminie, a odroczona tylko z powodu ważnych przyczyn, jednakże niemożność przeprowadzenia jednego z dowodów, nie wyklucza przeprowadzenia innego, którym sąd dysponuje np. jeśli stawia się jeden z dwóch wezwanych świadków na rozprawę, sąd powinien go przesłuchać. Przemawiają za tym względy ekonomiczne związane z kosztami postępowania cywilnego i związane z wezwaniem świadka w celu złożenia zeznań (wyrok SN z dnia 21.02.1974r., I CR 716/73) OSNC 1975, nr 4, poz. 62). Regulacja zawarta w przepisie art. 220 k.p.c., również sprzyja szybkości postępowania albowiem daje możliwość ograniczenia rozprawy do poszczególnych zarzutów lub zagadnień wstępnych.

Następna strona





Nr 17
(styczeń 2014)

W prowadzonym postępowaniu często dopuszczany jest dowód z opinii biegłego i nieraz zdarza się, iż na tę opinię czeka się bardzo długo. Takie spowolnienie złożenia opinii stanowi poważne uchybienie, albowiem opóźnia przebieg postępowania i sąd w takich sytuacjach powinien dyscyplinować biegłego przez ukaranie go grzywną przewidzianą w przepisie art. 287 k.p.c.

Należy podkreślić, iż owo szybkie i efektywne rozpatrywanie sprawy nie może skłaniać sądu do stosowania uproszczeń, które mogą wywrzeć niekorzystny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w sposób zgodny z prawdą (wyrok SN z dnia 19 maja 1976 r., IV PRN 9/76, Lex nr 7829).

W celu dyscyplinowania stron do realizacji tej zasady, sąd może np. ukarać grzywną stronę, która bez usprawiedliwionych powodów nie wykona w toku postępowania postanowień lub zarządzeń, możliwość pominięcia twierdzeń i dowodów itd.

Z kolei środkiem dyscyplinującym sąd jest możliwość złożenia przez strony skargi na przewlekłość postępowania (ustawa z dnia 17.06.2004r., o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz.U. Nr 179, poz. 1843 z późn. zm.).


Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl