Nr 46
(czerwiec 2016)

O zastrzeżeniach do protokołu na podstawie przepisu art 162 k.p.c.

Strony (w tym interwenienci) występujące w procesie cywilnym mogą składać zastrzeżenia do protokołu na uchybienia sądu przepisom postępowania cywilnego. Jest to jedno z pouczeń zawartych w pierwszym piśmie kierowanym z Sądu do strony, a które nie zawsze jest przez strony rozumiane. Zgłoszenie zastrzeżeń to jakby zwrócenie uwagi Sądu na uchybienie przepisom postępowania.

Zrozumienie jak i na co można składać zastrzeżenia jest istotne dla osób, które nie mają pełnomocnika procesowego, który czuwałby nad prawidłowością prowadzenia postępowania cywilnego.

Z przepisu art 162 k.p.c., wynika:

„Strony mogą w toku posiedzenia, a jeżeli nie były obecne, na najbliższym posiedzeniu zwrócić uwagę sądu na uchybienia przepisom postępowania, wnosząc o wpisanie zastrzeżenia do protokołu. Stronie, która zastrzeżenia nie zgłosiła, nie przysługuje prawo powoływania się na takie uchybienia w dalszym toku postępowania, chyba że chodzi o przepisy postępowania, których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, albo że strona uprawdopodobni, iż nie zgłosiła zastrzeżeń bez swojej winy”.

Uchybienia procesowe mogą być popełnione przez Sąd na rozprawie/posiedzeniu jawnym/posiedzeniu niejawnym na które strona była wezwana, jak i poza rozprawą (chodzi głównie o zarządzenia).

Forma złożenia zastrzeżeń:

  • ustnie do protokołu,
  • pisemnie jako załącznik do protokołu, złożony do końca postępowania, na którym Strona jest obecna.
Następna strona





Nr 46
(czerwiec 2016)

Czas zgłoszenia zastrzeżeń:

Niezwłocznie. Jeśli strona jest obecna na posiedzeniu/rozprawie to powinna zgłosić je od razu ustnie do protokołu lub pisemnie jako załącznik do protokołu.

Jeżeli natomiast strona nie była obecna na posiedzeniu, może na najbliższym posiedzeniu (albo przed nim) zwrócić uwagę sądu na uchybienia przepisom postępowania.

Zastrzeżenia zgłasza się w toku postępowania- a więc do czasu zamknięcia posiedzenia przez przewodniczącego.

Jak zgłosić zastrzeżenia w formie ustnej?

Jeśli uchybienie ma miejsce np. w trakcie rozprawy, to należy zgłosić przewodniczącemu chęć zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu w trybie przepisu art. 162 k.p.c. Przewodniczący wówczas odnotowuje ten fakt w protokole i daje stronie możliwość swobodnego wypowiedzenia na temat dostrzeżonych uchybień.

Ważne jest, aby dokładnie podać, na czym polega uchybienie procesowe oraz przepisy prawne, które zostały naruszone.

Co zrobić w razie odmowy Sądu do wpisania zastrzeżenia do protokołu?

Należy żądać uzupełnienia protokołu, nie później niż na następnym posiedzeniu (art. 160 k.p.c.)

Konsekwencje nie zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu

Konsekwencją jest brak możliwości powoływania się na popełnione uchybienia procesowe w dalszym toku postępowania (np. w apelacji lub w postępowaniu kasacyjnym).

Oczywistym jest, że zastrzeżenia mogą dotyczyć tylko takich uchybień sądu popełnionych przy podejmowaniu czynności procesowych, o których strona była powiadomiona (zarządzeniem czy postanowieniem). Jeżeli więc sąd w ogóle nie wypowiedział się co do zgłoszonego przez stronę wniosku dowodowego (nie oddalił), wówczas strona nie traci uprawnień do podnoszenia takiego uchybienia w dalszym toku postępowania.

Następna strona





Nr 46
(czerwiec 2016)

Kiedy strona może w dalszym toku postępowania powoływać się na naruszenia przepisów postępowania pomimo nie zgłoszenia przez nią zastrzeżeń do protokołu?

Odpowiedź daje przepis art. 162 k.p.c, wymieniając dwie sytuacje:

  • gdy chodzi o przepisy postępowania, których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu (np. art. 199 k.p.c., art. 379 k.p.c.), albo
  • strona uprawdopodobni, iż nie zgłosiła zastrzeżeń bez swojej winy (np. w razie nieporadności osoby występującej bez profesjonalnego pełnomocnika)

Kogo dotyczy prekluzja zawarta w art. 162 k.p.c.?

Dotyczy każdej strony( w tym interwenientów) bez względu na to, czy działają same, czy też mają profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego, adwokata, rzecznika patentowego).

W każdej sprawie warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, jako osoby doskonale obeznanej z przepisami prawnymi i potrafiącej m.in. właściwie zgłosić zastrzeżenia do protokołu.


Autor artykułu:
Małgorzata Karcz, radca prawny, właściciel Kancelarii Prawnej Veritas w Bielsku-Białej, redaktor naczelny "Biuletynu Prawnego", m.karcz@kancelaria-veritas.pl